Politika:
CHP iki sistemi karşılaştırdı: Taban tabana zıt
CHP’li Anayasa Komisyonu üyelerince TBMM Başkanlığı’na sunulan anayasa değişikliği teklifine ilişkin muhalefet şerhinde, AKP’nin önerdiği başkanlık sistemi ile ABD’deki başkanlık sistemi karşılaştırıldı. Şerhte iki sistemin özü ve biçiminin taban tabana zıt olduğu savunuldu


 CHP’li Anayasa Komisyonu üyeleri Bülent Tezcan, Muharrem Erkek, Murat Emir, Uğur Bayraktutan, Nurhayat Altaca Kayışoğlu ve Akın Üstündağ tarafından kaleme alınan muhalefet şerhinde iki sistem karşılaştırılırken şu noktalara dikkat çekildi:


Kongre denetimi



Bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşları, kurullar ve benzeri merciler; etkinlikleri, harcamaları ve giderleri üzerine ayrıntılı raporlar hazırlayarak Kongre’ye bir anlamda hesap vermektedir. Ayrıca Kongre, hükümet yetkilileri üzerinde denetleme yetkisine sahiptir. Bütçeler, ABD yönetiminde özel öneme sahiptir. Bütçenin temel aktörü Kongre’dir. Kongre’nin belirlediği ilkeler ve ölçüler doğrultusunda kurumların bütçelerinin hazırlanması söz konusudur. Başkanın teklif ettiği bütçe reddedilebilir ve bu durumda Başkan harcama yetkisine sahip olamamaktadır.


Denge-denetim


“Demokratik başkanlık sisteminin örneğini teşkil eden ABD’de uygulanan sistem ile Türkiye’ye getirilmek istenen sistem özü ve biçimi taban tabana zıttır. Katı ve hatta parlamenter sistemden daha sert kuvvetler ayrımı üzerinde biçimlenen başkanlık sistemi örneği olan ABD’de ne yürütme organı yasamayı ne de yasama organı yürütmeyi fesih edebilmektedir. Başkan, kanun çıkaramamaktadır. Kanun çıkarmak için Kongre’ye ihtiyaç duymaktadır. Yani Kongre ile uzlaşmak, anlaşmak zorundadır ki bu da siyasi bir denge demektir. Yasama ve yürütme, denge ve denetim mekanizmaları nedeniyle çalışmalarında birbirine engel çıkarabilmektedir. Bu nedenle uyumlu olmak ve anlaşmak zorunluluğu vardır; ama, kesinlikle bir kuvvet diğerini imha edememektedir.


Senato onayı şart


ABD’de gerek bakanların gerekse üst düzey bürokratların atamasının tamamına yakını Senato onayına tabidir. Amerikan Anayasası’nın 2’nci maddesinin 2’nci fıkrası şöyle demektedir: “Başkan, büyükelçileri, elçileri, konsolosları, Yüksek Mahkeme hâkimlerini, işbu anayasanın öngörmediği/düzenlemediği ve bilahare diğer kanunlarla düzenlenecek memurları inha, Senato’nun ‘tavsiye ve onayını’ aldıktan sonra da tayin eder.” Başkanın önerdiği adaylar arasında Yüce Mahkeme’ye üye atanmasından, bakan yardımcılarının, bakanlık müsteşarlarının, bağımsız idari otoritelerin başkanlarının, bağımsız düzenleyici kurulların başkan ve üyelerinin seçimine, konsolosların, büyükelçilerin atanmasına kadar kamunun birçok alanında atamalarda son karar/onay mercii Kongre, hatta özelde Senato’dur. Kongre, bir yasama döneminde yaklaşık bin 200-bin 400 arası üst düzey atamaya onay vermektedir.
Anahtar Kelimeler
Misafir Avatar
İsim
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×

Referandum yerel seçimleri etkiler mi?
Referandum yerel seçimleri etkiler mi?

Haberi Oku