Özel sektör çalışanları işten ayrılırken ya da emekli olurken kıdem tazminatıyla toplu para alabiliyor. Bu para son brüt ücret üzerinden hesaplanırken, çalışırken alınan pek çok ödeme de bu hesaba katılıyor. Kıdem tazminatında yaklaşan temmuz ayında bir artış yaşanacak.
Nasıl hesap yapılıyor?
Kendi istek ve kusuru dışında işten ayrılanlar ile emeklilik, haklı fesih, askerlik ve kadınlar için evlilik gibi sebeplerle işi bırakanlar eğer iş yerinde en az 1 yıllık çalışmaları varsa kıdem tazminatı alabiliyor. Bu tazminat çalışanın son giydirilmiş brüt ücreti üzerinden hesaplanıyor. Brüt ücrete, çalışana yıl içinde yapılan düzenli ödemeler de ekleniyor. Çalışılan süre ile giydirilmiş brüt ücret çarpılıyor, kıdem tazminatı tutarı ortaya çıkıyor. Ödenecek kıdem tazminatından sadece damga vergisi kesintisi yapılıyor.
Hangi ödemeler etki edecek?
Yemek, yol, giyim, sağlık, barınma, kira, yakacak, aydınlatma, eğitim, erzak, çocuk ve aile yardımı, yıpranma ve mali sorumluluk tazminatı ile devamlı ödenen primler dahil ediliyor. İşçiye özel sağlık ve hayat sigortası yapılmışsa bunların primleri de hesaplamada yer alıyor.
Düzenli verilmeyen primler, yıllık izin, hafta tatili ve genel tatil ücreti, bayram ve izin harçlığı, teşvik ikramiyesi ve primleri, seyahat primleri, iş arama yardımı, bir defalık verilen ikramiyeler, hastalık, evlenme, doğum ve ölüm yardımı gibi ödemeler ise hesaba katılmıyor. Giyecek yardımı ücret hesaplamasına dâhil. Ancak giyecekler iş yerinde kullanılacaksa tazminat hesaplamasında dikkate alınmıyor. Yol yardımı olarak verilen aylık yol ücreti, otobüs kartı veya araç yardımı ya da servis bedelleri hesaplamaya dâhil ediliyor. İşverenin sağladığı araçla işe gelip giden, iş yerinde yemek yiyen işçi için yemek ve servis ücretinin hesaplanarak brüt ücrete eklenmesi gerekiyor. Evden çalışanlara düzenli olarak verilen elektrik ve internet desteklerinin de giydirilmiş ücrete dahil edilmesi şart.
Neler değişecek?
Halen işten ayrılanlara iş yerindeki her yılı için en az 33 bin 30 lira (damga vergisi kesilmiş olarak 32 bin 779 lira) üzerinden tazminat ödeniyor. Bir yıllık en yüksek tazminat tutarı ise 64 bin 948 lira 77 kuruş. Bu tutarı aşan kazancı olanlara damga vergisi düşülerek her yıl için en çok 64 bin 455 lira 81 kuruş tazminat veriliyor. Temmuz ayında memur maaş katsayısında yaşanacak artışla birlikte kıdem tazminatı tavanı yükselecek. Merkez Bankası'nın Piyasa Katılımcıları Anketi'ndeki enflasyon tahminlerine göre artışın yüzde 12.86 olması bekleniyor. Bu tahmine göre kıdem tazminatının tavanı 73 bin 301 liraya ulaşacak.
