İstanbul Büyükşehir Belediyesi, halk sağlığını korumaya yönelik vektör mücadelesi kapsamında kene çalışmalarını sürdürüyor. Kent genelinde yürütülen uygulamalar, çevre sağlığı ve halk sağlığı ilkeleri doğrultusunda, vatandaşlardan gelen talepler de dikkate alınarak gerçekleştiriliyor.
Sahada müdahale
İBB, kene mücadelesini yalnızca sahada kene varlığı tespit edildiğinde yapıyor. Bu yöntemle doğadaki yararlı canlıların korunması ve çevresel sürdürülebilirliğin sağlanması amaçlanıyor. Uygulama için vatandaş tarafından kene örneğinin kurumla paylaşılması ya da sağlık kuruluşundan alınmış kene teması raporunun ibraz edilmesi gerekiyor.
İhbar sayıları
İBB’ye 2024 yılında 1.416, 2025 yılında ise 3.661 kene talebi ulaştı. 2026’da bu sayı 617 olarak kaydedildi. İstanbul İl Sağlık Müdürlüğü verilerine göre, 2025 yılında kent genelinde 7.002 kene ısırması vakası sağlık kuruluşlarına bildirildi. Bu vakaların yüzde 88’i, yani 6.165 vaka, yalnızca Nisan, Mayıs ve Haziran aylarında meydana geldi.
Erken farkındalık
İBB, kene yoğunluğunun arttığı dönemlerde erken farkındalık çalışmalarının artırılması gerektiğini bildirdi. Tarım ve hayvancılıkla uğraşan vatandaşlara yönelik eğitim materyallerinin dağıtılması ve bilgilendirme toplantılarının düzenlenmesi önerildi.
Risk haritası
Kent genelinde mevsim öncesi risk haritalama çalışmaları yapılması ve potansiyel odak alanlara önleyici müdahaleler planlanması gerektiği belirtildi. Kırım Kongo Kanamalı Ateşi açısından riskin düşük olmasına rağmen, İstanbul’da kuş göç yolları üzerinden gelen yeni türlerin izlenmesinin sürdürüleceği aktarıldı.
Kıyafet uyarısı
İBB, bireysel önlemlerin kene ile mücadelede önemli olduğunun altını çizdi. Tarla, bağ, bahçe, orman ve piknik alanları gibi riskli bölgelere gidilirken vücudu mümkün olduğunca örten giysiler tercih edilmesi, pantolon paçalarının çorapların içine sokulması ve kenelerin elbise üzerinde rahat görülebilmesi için açık renkli kıyafetler giyilmesi gerektiği belirtildi.
Vücut kontrolü
Riskli alanlardan dönüldüğünde kişilerin kendilerini ve çocuklarını kontrol etmeleri gerektiği vurgulandı. Kulak arkası, koltuk altları, kasıklar ve diz arkası dahil olmak üzere vücutta kene olup olmadığına bakılması, kene tutunmuşsa çıplak elle dokunmadan uygun bir malzemeyle en yakın noktadan çıkarılması gerektiği ifade edildi.
Sağlık başvurusu
Kişinin keneyi çıkaramadığı durumlarda en yakın sağlık kuruluşuna gitmesi gerektiği bildirildi. Kenenin erken çıkarılmasının hastalığın bulaşma riskini azalttığı hatırlatıldı.
Temas önlemi
Hastalığın hayvanlarda belirti göstermeden seyredebileceği belirtilerek, sağlıklı görünen hayvanların da hastalığı bulaştırabileceği kaydedildi. Bu nedenle hayvanların kanlarına, vücut sıvılarına veya dokularına çıplak elle temas edilmemesi gerektiği ifade edildi.
Belirti takibi
Kene tutunan kişilerin 10 gün boyunca halsizlik, iştahsızlık, ateş, kas ağrısı, baş ağrısı, bulantı, kusma veya ishal gibi belirtiler yönünden kendilerini izlemeleri gerektiği bildirildi. Bu belirtilerden biri ya da birkaçının görülmesi halinde derhal en yakın sağlık kuruluşuna başvurulması istendi.
Yanlış müdahale
İBB, kenelerin uçmayan, zıplamayan ve yerden yürüyerek vücuda tırmanan eklem bacaklı hayvanlar olduğunu hatırlattı. Vücuda tutunan ya da hayvanların üzerinde bulunan kenelerin çıplak elle öldürülmemesi ve patlatılmaması gerektiği belirtildi. Kenelerin üzerine sigara basılması, kolonya veya gaz yağı gibi maddeler dökülmesi de önerilmedi; bu uygulamaların kenenin kasılmasına ve vücut içeriğini kan emdiği kişiye aktarmasına neden olabileceği ifade edildi.
