Duygu Dalyanoğlu ve Doç. Dr. Esra Dicle’nin, Osmanlı İmparatorluğu’nda Batılı anlamda tiyatronun kurucu özneleri olan Ermeni kadın oyuncuların varoluş mücadelelerini odağına alacakları ücretsiz etkinlik 31 Mart Salı, 18.30’da gerçekleştirilecek.
Suna ve İnan Kıraç Vakfı İstanbul Araştırmaları Enstitüsü’nün (İAE), mimarlık, tarih, kent çalışmaları, müzik ve sinema gibi farklı alanlarda İstanbul’a dair güncel araştırma ve tartışmaları bir araya getirdiği Arka Oda Toplantıları, “Arşivin Sessizliğini Kırmak: Osmanlı Sahnesinde Ermeni Kadın Oyuncular” başlıklı söyleşiyle devam ediyor. 31 Mart Salı, 18.30’da, İstanbul Araştırmaları Enstitüsü’nün giriş katında gerçekleşecek söyleşide, Duygu Dalyanoğlu ve Doç. Dr. Esra Dicle bir araya gelerek Osmanlı İmparatorluğu’nda Batılı anlamda tiyatronun kurucu özneleri olan Ermeni kadın oyuncuların varoluş mücadelelerini tartışıyor.
Sahnenin kurucu öznelerini yeniden düşünmek
On dokuzuncu yüzyılda Müslüman-Türk kadınların sahneye çıkmasının yasak olduğu bir dönemde, Osmanlı tiyatrosunun kurucu özneleri Ermeni kadın oyunculardı. Duygu Dalyanoğlu’nun doktora çalışmasına dayanan söyleşi; Arusyak Papazyan, Yeranuhi Karakaşyan ve Azniv Hraçya gibi isimlerin sahne deneyimlerini “ilahî yetenek” mitiyle açıklayan yaklaşımların ötesine geçerek, bu deneyimleri “bedenleşmiş emek” kavramı üzerinden yeniden ele alıyor. Bu bakış, oyuncuların yalnızca sahnedeki performanslarına değil, sahne arkasında ve gündelik yaşamda kurdukları üretim süreçlerine ve sanatçı kimliklerine de odaklanmayı mümkün kılıyor.
Arşivin dışında kalan hikâyeler
Söyleşi, Pera’da sahnelenen oyunların yarattığı etki alanından Gedikpaşa’da bugün var olmayan tiyatrolara, Edirne ve Tiflis turnelerinin açtığı yeni olanaklardan evlilik ya da annelik sonrasında arşivde görünmez hale gelen oyuncuların hikâyelerine uzanan geniş bir çerçeve sunuyor. Birincil tanıklıklar ve Ermenice süreli yayınlar üzerinden kurulan bu “karşı-arşiv” yaklaşımı, Osmanlı modernleşmesini kadın oyuncuların sahnedeki varlıkları ve bedensel eylemlilikleri üzerinden yeniden düşünmeye davet ediyor.
İstanbul Araştırmaları Enstitüsü giriş katında gerçekleşecek söyleşiye katılım ücretsizdir, rezervasyon alınmamaktadır. Söyleşi, sonrasında İstanbul Araştırmaları Enstitüsü’nün YouTube kanalında yayınlanacaktır.
Basın İlişkileri:
Özlem Karahan - Grup Yeni İletişim / [email protected] / (212) 292 13 13
Damla Pinçe - İstanbul Araştırmaları Enstitüsü / [email protected] / (212) 334 09 00
Duygu Dalyanoğlu Hakkında
Duygu Dalyanoğlu, tiyatro sanatçısı ve araştırmacıdır. Lisans eğitimini 2009 yılında Boğaziçi Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler bölümünde, yüksek lisans eğitimini 2016 yılında İstanbul Şehir Üniversitesi Kültürel Çalışmalar bölümünde tamamlamıştır. 2026 yılında Kadir Has Üniversitesi Kadın Çalışmaları programında “The Experience of Armenian Actresses During the Establishment of European-Style Theatre in the Ottoman Empire” başlıklı doktora tezini tamamlamıştır. 2009 yılından bu yana Boğaziçi Gösteri Sanatları Topluluğu bünyesinde ve bağımsız projelerde oyunculuk ve oyun yazarlığı yapan Dalyanoğlu, Osmanlı tiyatro tarihi, feminist metodoloji ve tiyatro ile toplumsal cinsiyet ilişkisi konularına odaklanmaktadır. Zabel Yesayan ve Sevgi Soysal’ın hayatına ve edebiyatına odaklanan iki özgün oyunda yazar ve oyuncu olarak yer almıştır.
Esra Dicle Hakkında
Esra Dicle, lisans, yüksek lisans ve doktora derecelerini Boğaziçi Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı bölümünden almıştır. “Resmî İdeoloji Sahnede / Kemalist İdeolojinin İnşasında Halkevleri Dönemi Tiyatro Oyunlarının Etkisi” başlıklı doktora tezi İletişim Yayınları tarafından yayımlanmıştır. İkinci kitabı Ben Yüz Çiçekten Yanayım / Nâzım Hikmet Tiyatrosunda Metinler-Türler-Söylemler İmge Kitabevi Yayınları’ndan basılmıştır. Dergâh Yayınları’ndan çıkan Edebiyatın Duygu Haritası ve Osmanlı Sahnesi—19. yy Çok Dilli Osmanlı Komedyasından Üç Metin kitaplarını da hazırlamıştır. 2005 yılından bu yana Boğaziçi Üniversitesi’nde Doçent Öğretim Görevlisi olarak görev yapan Dicle, Türk Dili derslerinin yanında modern tiyatro, uyarlama kuramı ve teatrallik üzerine de çeşitli dersler vermektedir.
