Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Dilek Leyla Mamçu, 5 Mayıs Dünya El Hijyeni Günü kapsamında yaptığı değerlendirmede, el hijyeninin halk sağlığı açısından kritik bir başlık olduğunu söyledi. Dr. Mamçu, temiz olmayan su ve gıda kaynaklarıyla birlikte yetersiz hijyen koşullarının, özellikle çocuklar arasında ölümlerin en önemli nedenlerinden biri olduğunu belirtti. Grip, soğuk algınlığı, zatürre, ishal ve Hepatit A gibi birçok hastalığın da doğru yıkanmayan eller aracılığıyla bulaşabildiğini ifade etti.
En etkili yöntem
Ellerin çevreyle en sık temas eden organlardan biri olduğunu hatırlatan Mamçu, ağız, burun ve göz gibi mikropların vücuda giriş yollarına taşınmasında ellerin temel köprü görevi gördüğünü söyledi. Dr. Mamçu, “El hijyeni, enfeksiyon zincirini kırmanın en ucuz ve en etkili yoludur.” dedi.
Sayı değil ihtiyaç
Gün içinde el yıkama sıklığı için tek başına sayısal bir ölçüt olmadığını belirten Mamçu, burada esas olanın ihtiyaç temelli yaklaşım olduğunu vurguladı. Dr. Mamçu, “Ancak ellerinizi görünür bir kirlenme, riskli temas veya tuvalet sonrası, yemek öncesi gibi durumlar olmadığı halde, sırf bir ritüel olarak saatte birçok kez yıkıyorsanız sınır aşılmış demektir. Ciltteki doğal bariyer (yağ tabakası) yok olduğunda, cilt kurumaya ve gerilmeye başladığında fayda yerini zarara bırakır.” ifadelerini kullandı.
Aşırısı zarar veriyor
Aşırı el yıkamanın ciltte mikro çatlaklara ve egzamaya yol açabildiğini belirten Mamçu, tahriş olmuş ve bütünlüğü bozulmuş cildin mikroplar için açık bir kapı haline geldiğini söyledi. Dr. Mamçu, “Tahriş olmuş, bütünlüğü bozulmuş bir cilt, mikroplar için açık bir kapı haline gelir. Yani ellerinizi aşırı yıkayarak cildinizi bozarsanız, enfeksiyon riskini azaltmak yerine artırırsınız. Sağlam bir deri, mikroplara karşı en güçlü kalkandır. Çok sık el yıkama, kolonya kullanma davranışı bulaş riskini ortadan kaldırıp anlık rahatlama sağlasa bile bakıldığında 5 dakikada bir el hijyeni, temizlik hastalığını beraberinde getirebilir. El yıkama bizi hastalıklardan korur bu doğru ancak bu el yıkama rutininin çok üzerine çıkıp takıntılı bir hale dönüşmemeli.” dedi.
Doğru teknik önemli
Yeterli el hijyeninin, doğru zamanda ve doğru teknikle yapılan temizlik anlamına geldiğini vurgulayan Mamçu, ellerin en az 20 saniye boyunca ve tüm yüzeyleri kapsayacak şekilde yıkanması gerektiğini belirtti. Dr. Mamçu, “Doğru zamanda, doğru teknikle (en az 20 saniye, tüm yüzeyleri kapsayacak şekilde) ve cildi kurutmadan yapılan temizliktir. Sadece suyla değil, sabunla veya sabun yoksa alkol bazlı dezenfektanla yapılmalıdır.” ifadelerini kullandı.
Bu anlar kritik
Yemek hazırlamadan önce ve yemekten sonra, tuvalet sonrası, hapşırma, öksürme veya burun silme sonrasında, çöpe dokunduktan sonra, dışarıdan eve gelince ve hasta biriyle temastan önce ve sonra el yıkamanın gerçekten gerekli olduğunu belirten Mamçu, bu anların ihmal edilmemesi gerektiğini söyledi.
Toplumdaki yanlışlar
El hijyeni konusunda toplumda sık yapılan yanlışlara da değinen Mamçu, elleri sadece 3-5 saniye suyun altına tutmanın yıkama olarak kabul edilemeyeceğini vurguladı. Islak ellerin mikropları kuru ellere göre daha kolay yaydığını belirten uzman isim, ellerin yeterince kurulanmamasının da büyük hata olduğunu söyledi. Ayrıca dezenfeksiyon amacıyla çok sıcak su kullanmanın mikropları öldürmediğini, yalnızca cildi tahriş ettiğini ifade etti.
Üç temel uyarı
Dr. Dilek Leyla Mamçu, toplumun el hijyeni konusunda bilmesi gereken en önemli noktaları da sıraladı. Buna göre ellerin her an değil, riskli temas sonrası yıkanması gerektiği, yıkama sonrasında nemlendirici kullanılarak cilt bariyerinin korunmasının önemli olduğu, kısa süreli yıkamanın temizlik sağlamadığı ve parmak araları ile tırnak diplerinin ihmal edilmemesi gerektiği vurgulandı.
